Sciarra trha unu ri Pachinu e unu ri Terranobbili.
Versi ru 1923 di Corrado Orlando,
coti di Paulo Valvo re anziani di Pachinu.
I PACHINU
L'imperaturi di Custantinopuli,
si nni jiu a la verra cu fushila e sciabbuli,
e Vittoriu terzu, di gran sanghu nobbili,
fu vitturiusu, vincituri e abbili.
Vinciu Trhipuli cu cittati nobbili,
vinciu li terri cu ghiardina e arbuli.
Viva Pachinu e abbassu Terranobbili,
picchì ci campa l'omu misarabbili.
II TERRANOBBILI
Pachinisazzi rannizzi e variabbili,
e tarnabbulisi nun l' at' a muntuvari!
I Tarnabbulisi vi cuntunu parabbuli,
ch’ e pachinisi vi puonnu accattari!
Su' tutti ricchi di jardini e arbuli,
varchi di pisca e bastimenti a mari;
i pachinisazzi siti tutti misarabbili,
ca mancu aviti culu pi cacari.
III PACHINU
Apprositi veri a li ficupalari,
ca siti tutti nobbili e riccuna;
e veramenti siti prupritari:
di funci, sparici, mareddhi e carduna.
E ssi vi spìenu unn’ e' lu vostrhu stari:
ntom paisièddhu ca nun ci su lampiuna.
Passata di frascaluori e ricuttari,
comu parrati chi vostrhi patrhuna?
IV TERRANOBBILI
e cuannu mai ati vistu patrhuna,
né massari e mancu ribbittieri?
Paisi persu, chinu ri mprugghiuna,
cunzumacasi ri tutti li maneri!
V’ avantati ca siti patrhuna…
ma soccu ci mprugghiati e furastieri?
ca nun vi vuonnu mancu pi garzuna,
né p’ annittari staddhi e arrunzari fumièri.
V PACHINU
I tarnabbulisi si canusciunu re pieri,
se sunnu puorci o sunnu cristiani.
E ssi canusciri vuliti a li mugghieri,
su chiddhi chi strhuppuna nta li manu,
ca scippunu curina, trhazzeri trhazzeri:
a Cuffara, a Pagghiarieddhu e a li Vardiani.
E poi, Tasca vi manna li campièri,
e v’ assicuta comu tanti cani.
VI TERRANOBBILI
I tarnabbulisi sunnu li cristiani,
ca n facci a vuautrhi su milordi nghrisi;
vannu vistuti comu li suvrani,
e sunnu la nmiria r’ ogni paisi.
Lu vestiri re francisi e miricani,
è mudellu sciutu re tarnabbulisi.
Nun sunnu comu a vuautrhi rapatani,
rozzi, piddhirini pachinisi.
VII PACHINU
e cuannu mai ati vistu cammisi?
Mancu sapiti chi culuri hannu!
Li robbi l' ati vistu a cu l' havi misi,
picchì li mastrhi pi vuautrhi nun ni fannu.
Pieddhi ri crapi e di crasti martisi,
v’ ancuppulati comu vannu vannu,
e fititi peggiu di li magunzisi,
comu la genti ca tinia Ganu.
VIII TERRANOBBILI
I pachinisi su' figghi ri Ganu,
e ssu' divoti di Ièmpiu Galiuni.
A Sirausa, cuantu ci nni vannu,
pi testimoni farsi, a la priggiuni.
cu cuali cori, spinciti la manu
n facci a Cristu, cu lu vulanzuni?
Lu pachinisi, pi li vintun-granu,
si vinniu a Cristu e s’ abbrazzau maccuni.
IX PACHINU
E tempi ca rignava Re Niruni,
a Terranobbili guvirnava Giura,
Marsiliu, Pulicanti e Falsitura.
Erunu tarnabbulisi ri natura:
Barabba, Gaifessu e Gairuni,
li nimici ri Cristu, trharitura.
I tarnabbulisi, pi essiri cafuna,
cci rèsunu a Cristu l' urtimi dulura.
X TERRANOBBILI
I pachinisi siti tutti mpustura,
e a tutti la linghua v’ avissuru a tagghiari,
ca n' amprugghiati ri tutti li culura,
e apposta la scuminica vi cari.
E tempi ca rignava Giura,
Terranobbili nun asistia, senz' ammintari!
Ca n facci a vuautrhi semu prufissura,
e cuannu ni viriti v’ at' a scappiddhari.
XI PACHINU
Oh!.. chi murellu di gran facci rari,
fashiti nnammurari a li Jurèi.
Fimmini e ommini pariti sumari,
besti sbarcati ri li Cunzirièi:
unni ci su' lupi, sciacalli e scuzzari.
Chissa e' la stirpi vostrha, o vi su zièi!
Ora, u Guviernu pi fari rinari,
rishi ca v’ hav' a purtari a li musei.
XII TERRANOBBILI
E pachinisi v' hann’ a purtari a li musei:
fimmini e ommini, schetti e maritati,
besti ri li muntagni e li furièi.
Paisi ri scimmiuna ammalariati,
facciazzi ri shinisi sarafèi;
figghi ro ranghutanghu ginirati.
E ssi sfidati li putenzi eurupei,
pi maravigghia lu premiu pigghiati!
XIII PACHINU
cu cuali facci, sarvaggi, parrati?
Arbazzi di la furesta trhipulina.
Lu Guviernu vi teni assidiati,
e vi pasci comu l' ursi a la marina.
L'ommini o ranghutanghu assimigghiati,
li fimmini rigurusi maialieddhi.
E ssi pi ssorti a Pachinu acchianati,
pariti comu tanti puorcispini!
XIV TERRANOBBILI
I pachinisi siti tutti malispini,
siti chiacchiarunazzi e papparusi,
ca sciarri ni shircati senza fini.
Fimmini e ommini, sguaiati e bausi,
i tarnabbulisi vi rumpunu li rini,
e v' a fannu finiri d' essiri mafiusi!
a cu rishiti, sarvaggi e puorcispini?
Passata di crasti e canazzi rugnusi!
XV PACHINU
Chiuttuostu, ca ni pariti rispittusi,
beddha ca vi la cantu tunna e chiara;
s' i pachinisi nun fussuru ginirusi,
passassuvu tutti sutta la mannara!
Si nun vi nni jiti e nni shircati scusi,
na brutta fini pi biautrhi si pripara.
I tarnabbulisi siti tutti rigurusi,
sulu a scurciari ossa a la Tunnara.
XVI TERRANOBBILI
Si niautrhi scurciamu ossa a la Tunnara,
nun semu comu a vuautrhi fumirari.
0 novantunu, chi gran cosa rara…
cuantu fummieri putistu carriari.
Cci lu purtastu finu a la Favara,
a un sordu o carrettu, a li Spaccafurnari,
e passastu na vita tant' amara,
pi essiri manciuna e mpanatari.
XVII PACHINU
I tarnabbulisi siti tutti prupritari,
ca ci aviti fattu u prièstitu a li Taschi;
A San Gaitanu fashistu cripari,
privu di bummi, di festi e di maschi.
Nn' ati furriatu vaneddi e furnari,
muorti ri friddu, spiddhizziati e laschi;
e pi la fami, pi sordi e sanari,
pirdistu u sceccu cu tutti li fraschi!
XVIII TERRANOBBILI
Ammatula pachinisi ca t' ammaschi,
chi tarnabbulisi pani unn ti nni 'uschi!
A ttia la fami ti sfunna li naschi,
nmiènzu li mprogghi ti pierdi e t' anfuschi.
Rugnusu, cu la rugna nta li naschi;
ti scanti , si li carni ti l’ abbuschi.
Si vvota ventu e vènunu burraschi,
pachinisazzi at' a 'mmuccari muschi!
XIX PACHINU
I Tarnabbulisi at' a ‘mmuccari muschi!
S' iddhu vota sciroccu a lu Livanti,
morti di friddu, spiddhizziati e laschi,
vi nni jiti a fari li limusinanti.
Si vi sfashiti e pigghiati li fruschi,
cu la miseria spariti tanti e tanti.
Si vvota vientu cu lampi e surruschi,
addiu Terranobbili e abbitanti.
XX TERRANOBBILI
Chianci Pachinu pi biautrhi gnuranti,
ca siti tutti stupiti e viulenti.
Vi sintiti riccuna e mircanti,
prupritari di vigni e parmienti.
Ma s' iddhu veni n' annata vacanti,
arrivati ar essiri l' urtimi pizzenti.
M’ armenu zittitiví! Zingari e furfanti,
mprugghiuna, pachinisazzi ntacca genti.
XXI PACHINU
Terranobbili e' nmarcatu all'Orienti,
e i tarnabbulisi siti tutti crapari.
Chi stavunu allegri e com’ erunu cuntenti,
cuannu Brunu ci rapiu li tunnari.
Brunu, viriènnu ddhi beddhi jumenti,
strhata a peri nun ni vosi fari…
Ntrhavacca e fa la strhaggi re nnuccienti,
e crisci la razza di li spaccafurnari.
XXII TERRANOBBILI
Jiti shircannu a cu e' ch' hav' a 'mmazzari
a vuautrhi, ucchi d'infernu pachinisi.
Paisi di veri crasti e picurari;
comu parrati chi tarnabbulisi?
A li vuostrhi jumenti puonu ntrhavaccari,
usanza ri vuautrhi crasti pachinisi.
Stativi zitti, chi parratí a fari,
muli bastardi di li mistrhittisi.
XXIII PACHINU
Pi buoi vi teni Tasca e pi crasti lu Marchisi,
ch' aviti corna ca fannu paura.
Cu vuautrhi nun si po pigghiari mprisa;
cu metti scummissa, la perdi di sicuru.
pi corna sunn’ avanti li francisi;
ma vuautrhi li vinciti addirittura!
Viva li corna re tarnabbulisi,
ca hannu pisu, cualita' e misura.
XXIV TERRANOBBILI
I pachinisi aviti la mintura,
lu stessu re curnuti appatintati.
Aviti curnazza di mala misura,
e cu l' havi chiu' luonghi lu dazziu paiati!
Ora u Guvernu v’ha scrittu a la shinzura;
percio ci ait' a paiari puru li spisati.
I pachinisi, aviti sta sbintura
di essiri curnuti e vastuniati!
XXV PACHINU
Putíti cripari e moriri ammazzati!
e cu cripari o nfièrnu vi nni jiti.
Sarvaggi, turchi senza battizzati,
ca n mienzu a li Cristiani vi mittiti.
Ma, vuautrhi stessi, chi nun vi n' addunati?
Chi fietu di sarvaggiu ca fashiti?
Pugnu di carcasconci, scarcagnati,
e patrhuna vuostrhi nun li canusciti?
XXVI TERRANOBBILI
Vi canuscemu cu siti e cu nun siti,
paisi persu, cormu di gnuranza.
Stupiti e gnuranti, ca autrhu nun siti,
vistuti di na stupita arruganza.
Rishitini: di niautrhi chi rishivisti?…
Ca risprizzati la vera fratillanza.
Ch' e' beddhu stu parrari ca fashiti.
Pariti puorci! Parrannu cu crianza.
XXVII UNU RI MARZAMEMI CHI TALIAVA A SCIARRA
Si parti Marzamemi, a manza a manza,
cu tantu ri ngegnu e nobbili parrari:
“Fermi tutti rui! Cà nun c'e' sustanza!
pi cuali mutivu v’ avit’ a sciarriári?
Uffisa nun ci nni fu e mancu mancanza;
rativi a manu, e v' at' a rispittari!”
Si la strhincieru cu vera fratillanza,
e ssi curmarunu di vasi e cosi rari.
XXVIII POPOLANO
E chi viristu! la musica sunari!
m piazza, n ogni locu e n ogni via.
Tutta Pachinu si misi a ballari:
la bassa plebbi cu la signuria.
Di Terranobbili, nun n' hagghiu chi cuntari…
Ogni omu chi festa ca fashia.
A vvushi fuorti si misiru a gridari:
"Viva la pashi e vviva l' alliria!”
XXIX L'AUTORE
Currau Orlando munta n fantasia,
ca sti rui paisi ha fattu ripigghiari.
Ci pigghiava spassu e cci riria,
e chiussai lu fuocu lu fashia sbampari,
mentrhi sta granni storia si fashia.
Ca', la menti mia potti arrivari…
e ssi cc’ e' erruri nilla puisia,
prega l' amishi ca l' hannu a scusari.
XXX L’AUTORE
Currau Orlando cessa d' impruvvisari,
e cessa puru la so rozza Musa.
Si cuarche Pueta, miegghiu a sapi fari,
Currau Orlando ci addumanna scusa.
Anchi lu nomu miu fazzu firmari:
sugnu Sicilianu di la terra prizziusa.
Si vvuliti sapiri unn' èni lu me stari,
esti a Pachinu, pruvincia di Sirausa.
Linghua sishiliana
Scrivi un cummento supr' a fonetica sishiliana.
Write a comment, an observation on the topic.
Ecrire un commentaire, une remarque sur le sujet.
Escribir un comentario, una observación sobre el tema.
Schreiben Sie einen Kommentar, eine Beobachtung zum Thema.
Написать комментарий, наблюдения по этому вопросу.
(На итальянском или английском языке, пожалуйста)